Zachtheid omarmt

Als oog
Als hart
Als oor
Als hoofd
Als …

Openen voor zachtheid

Vanuit rust
Vanuit inzicht
Vanuit wijsheid
Vanuit ervaring
Vanuit …

Zachtheid omarmen …

Krijgt leven …

Een andere dimensie
Een andere diepte
Een andere beleving
Een andere waarde
Een andere …

 

Om …

… genietend …

vanuit

te

…

gaan

… L E V E N …

…

Foto Helma Ketelaar

 

Ciske in de jaren 90, brief en vraag aan Milio

 Beste Milio,

Toen ik dit voorjaar over jouw boek "Misschien moet je iets lager mikken" las, wist ik, dat ik het ging lezen ... moést lezen, wel op een moment  dat er ook tijd voor was om, naar ik nu weet, de eerste emoties en vele, vele gevoelens, gedachten, herinneringen en meer ... ruimte te geven ...

Dus begon ik deze kerstavond met lezen. Rustig dacht ik. Dat lukte me niet. Was in een keer fel geraakt. Zoals eerder tijdens het lezen/kijken van Ciske de Rat, Alleen op de Wereld en Kruimeltje. De armoede, de diepe ongelijkheid in onze samenleving, die generaties door en door gaat. Die door zoveel mensen weleens statistisch en politiek wordt beschouwd, alleen niet gevoeld, waardoor de veranderingen gaan in het tempo waarop ze gaan, denk ik nu.

Je boek heb ik net uit. In deze brief kom ik vast niet aan alles toe, wat ik je zou willen schrijven.

Chapeau, dat je de generaties lange vechtlust, intelligentie, gevoelskracht en doorzettingsvermogen hebt ingezet om te komen waar je nu bent en waarmee je beslist nog veel verder gaat komen.

Dank, dat je dit deelt en durft te delen, waardoor mensen zich in (delen van) je verhaal kunnen herkennen, gesterkt en minder alleen voelen en hierdoor ook krachtiger verdergaan.

Krachtig, dat je niet alleen je plaats veroverd hebt ... je zet die plaats ook in voor de toekomst van anderen, die nog (een deels vergelijkbare) een uitdagende weg gaan.

Waardevol, dat je de tijd hebt genomen en gevonden om dit op te schrijven en te delen.

Zelf ben ik ook een eerstegeneratiestudent, die niet uit een financieel rijk milieu komt, wel werd ik groot met een politieke, culturele en maatschappelijke bruikbare achtergrond.
Ook mijn vader was zóóóó trots en is helaas 8 dagen, nadat ik wist dat ik mijn doctoraal ging halen, onverwachts gestorven. Hij was er niet bij. Is wel 8 dagen héél trots geweest. Ook toen hij een keer mee was naar de universiteit en we op het Spui op een terras een stokbroodje boerenkaas hebben genoten.
Mijn oma was er wel bij toen ik afstudeerde. Mijn vader en mijn oma waren mijn grootste fans en door hen heb ik me altijd begrepen gevoeld.

Ja, dat was deels op de middelbare school en de universiteit soms anders. Wel heb ik nooit gedacht, dat ik er niet slim genoeg voor was. Geboden kansen heb ik weleens niet aangepakt, omdat ik die waarde er gewoon niet in herkende.

Inmiddels onder meer een doctoraal en een hbo master verder, studeer ik nu wat me 45 jaar geleden raakte: Psychologie. Doel: promotieonderzoek Levenslooppsychologie. Planning: nog 20 jaar 10 uur per week ...

Net als jij ben ik nu werkzaam in het onderwijs, maar dan voor "studerend werkend Nederland".  Dagelijks ontmoet ik daar mensen die toch/toch weer hun kansen pakken. Waardevol om hen te mogen doceren en begeleiden.

Je interview over kansenongelijkheid bij EenVandaag, waar ook de mij goed bekende en gewaardeerde Jet Bussemaker aan meewerkte, gaf voor mij de kracht en waarde van je boek extra weer. Door jouw boek krijgt de student uit een achterstandsituatie een gezicht, waardoor de kans groeit, dat hier meer aandacht voor komt.

Ik heb nog wel een vraag: je geknok en letterlijke gevecht heb ik als dapper en moedig gelezen. Je "redding" komt mede door je vriendin en moeder, geef je ook aan. Je spreekt nu veel eerstegeneratiestudenten:
... Heb je hierdoor een actueel beeld, hoe de kansen liggen van meisjes uit (kans)arme achtergronden in onze samenleving? Wie biedt hen de uiteindelijk toch zo nodige ondersteuning?

Nogmaals, Milio, dank voor je boek en kracht die je in de samenleving brengt.

Hartelijke groet,

Helma Ketelaar

"Veldgids" voor geluk

Leven doen we voor een groot deel "op onze eigen manier". Gevoed door onze omgevingen, die we tegenkomen, of opzoeken in ons leven, familie en onze eigen wijze om over de kunst van het leven na te denken en die uit te voeren.

Als je, net als ik, al langer moeder bent, mijn jong is inmiddels 36 jaar, dan krijg je voor verjaardagen wel eens cadeausuggesties, die je niet in eerste instantie verwacht, maar je ook wel nieuwsgierig maken.

Dat mijn zoon een meer sociologische en ook wel filosofische blik naar de maatschappij heeft, dat had ik wel ontdekt. Daardoor heb ik een tijdje terug, naar zijn suggestie, de Meditations van Marcus Aurelius en The prince van Niccoló Machiavelli voor hem gekocht. Die waren niet voor de boekenplank gevraagd, zal ik maar zeggen. Deze boeken werden met aandacht en tijd gelezen merkte ik.

Dat had "Sinterklaas" ook gemerkt, dus bij die cadeaus zat in datzelfde jaar het boek Letters from a stoic van Lucius Annaeus Seneca. "Sinterklaas" was wel wat gespannen of dit zelf bedachte cadeau goed was ingeschat. Nou, dat kun je wel zeggen, het was en is helemaal raak!

Wat ik merkte, was dat het niet alleen gelezen werd. Het gaf inzichten, die heel waardevol voor mijn zoon bleken en ik zag en zie, dat deze inzichten, wat er ook op zijn pad kwam en komt, hem tot steun waren en zijn. Dat maakte me nieuwsgierig. Eigenlijk is dat net zoiets als wanneer je kind een sport kiest, die jezelf nooit hebt beoefend, dan kun je daar ook benieuwd naar zijn.

Wij spraken en spreken regelmatig over zijn verkregen inzichten en ik had me al voorgenomen, om als mijn studie in deze zomer afgerond zou zijn, ik eens wat tijd zou gaan nemen, om me wat meer in deze filosofische inzichten, en zeker die van de stoïcijnen, te gaan verdiepen. Ik was benieuwd, of mij dat zou aanspreken en misschien zelfs wel tot denken zou kunnen aanzetten. Toen ik eind juni las, dat bij Ten Have De stoïcijnse gids voor geluk van Massimo Pigliucci zou verschijnen, leek me dat helemaal passen bij mijn plan om me eens wat in het stoïcijnse gedachtegoed te verdiepen.

Foto Helma Ketelaar

Ik kan niet anders zeggen, dan dit een rake keuze was en is. Pigliucci had in 2014 voor het eerst kennis gemaakt met Epictetus, een filosoof uit de eerste eeuw, die hem raakte met de woorden: 

"Eens moet ik sterven: moet het nu meteen, dan sterf ik nu. Als het straks pas moet, dan eet ik eerst iets, omdat het nu etenstijd is, en dan sterf ik daarna wel."

Deze Epictetus, wat niet eens zijn echte naam was, heeft onder meer een Handboekje (het "Encheiridion") achtergelaten. Dat handboekje, bleek Pigliucci, is door de eeuwen heen meerdere keren vertaald en heeft op verschillende momenten in onze Europese geschiedenis diverse leiders beïnvloed in hun denkwijzen. Het is ook in de zeventiende eeuw in het Chinees vertaald.

Het enthousiasme voor deze ontdekking van Pigliucci heeft geresulteerd in De stoïcijnse gids voor geluk.

Persoonlijk ben ik de auteur daar dankbaar voor. Wat een overzichtelijk, enthousiast en inzichtelijk geschreven werk.

Met na de persoonlijke inleiding een heldere opzet, feitelijk een leeswijzer, voor het zakboekje, dat naar mijn idee passend is voor mensen die kennismaken met het stoïcijnse gedachtegoed, als ook voor hen, die daar al meer bekend mee zijn.

Voor mij als beginner waren de inleidingen tot het stoïcisme en de filosofie van Epictetus welkom en zeker delen, die ik nog eens rustig stap voor stap ga nalezen.

De kern van De stoïcijnse gids voor geluk, de veldgids zelf, zoals Pigliucci dat noemt, kan ook prima gelezen worden, heb ik gemerkt, door hen die net als ik voor het eerst kennis maken met het stoïcisme. Het zijn 53 paragrafen, die wat mij betreft stuk voor stuk bruikbare denkvoer bevatten. Paragrafen, die Pigliucci in de lijn en volgorde van Epictetus heeft opgenomen. De auteur heeft ze van woorden uit deze tijd en ook voor ons herkenbare voorbeelden voorzien. Achter in het zakboekje zit een helder overzicht per paragraaf hoe hij de paragrafen op basis van Epictetus Handboekje heeft aangepakt. Voor mij nu vooral wel overzichtelijk, maar verder niet te duiden. Voor de meer ervaren stoïcijnen prettige achtergrondinformatie verwacht ik.

Als je net als ik wel interesse hebt, maar nog niet zoveel van stoicijnen weet, ben je misschien wel benieuwd naar zo'n paragraaf. In het onderdeel "Inzicht verwerven in je verlangens en aversies: je vermoedelijke misplaatste verlangens en aversies bijsturen", staat op pagina 73 paragraaf 27:

"NIETS IN DE WERELD IS SLECHT, en trouwens ook niet goed. Het is aan ons om te beslissen hoe we omgaan met wat er op ons pad komt". 

Ik weet niet wat dit met de lezers van deze blog doet; deze paragraaf heeft mij op vele manieren aan het denken gezet en als ik niet oplet, komt deze blog niet af, omdat ik weer verder denk...

Kortom: dankzij de interesse van mijn zoon, Pigliucci, Epictetus en uitgeverij Ten Have heb ik een zakboekje leren kennen, wat inderdaad een zakboekje voor mij wordt. Het heeft een prettig formaat en een mij welkome harde kaft. De stoïcijnse gids voor geluk zal ik nog vaak openslaan en om er weer eens én nog eens in te lezen. De inhoud gaat me nog vele overpeinzingen geven, die bijdragen aan het vormen van mijn beeld hoe ik mijn verdere leven ga oppakken.

Lijkt je dat ook wat? Als voormalig uitgever kan ik het niet laten, je van de precieze gegevens van deze uitgave te voorzien:

De stoïcijnse gids voor geluk

Massimo Pigliucci

Taal: Nederlands

ISBN: 9789025908607

Pagina's: 120

Publicatiedatum: 30-06-2020

Uitgever: Ten Have

Veel leesplezier en meer gewenst!

De kracht van donker en weer licht worden

Poëzie en beelden kunnen herinneringen verbinden en in elkaars daglicht plaatsen.
In dit weekeind vol Poëzie en herfst zie ik verbanden, die me aan het denken zetten en inzicht geven. En hoe ik belevenissen op vele manieren en van vele kanten kan bekijken, beleven en herbeleven en steeds weer anders kan plaatsen.

Heel jong al hield ik van de schemertijd. Het moment van de dag, waarop kleuren lijken te verdwijnen en lijken over te glijden in zwart - wit. Dat is me altijd een dierbaar moment van de dag, dat ik bij voorkeur bewust beleef.
Zoals hier in Champallement op weg naar het vuurwerk op 14 juli 2019:

14-7-2019 Foto: Helma Ketelaar

Het vertrek van de kleuren is de opmaat naar de nacht, die zo vaak inzicht en helderheid geeft. 

Daar kan ik wel uren over denken en schrijven. Er zijn ook zovele verbanden te zien en te ervaren. Afhankelijk van het moment vanwaaruit je denkt. Ervaar je op dat moment de vrijheid om te denken? Jouw vrijheid. Soms is dat ook de vrijheid die je jezelf toestaat of misschien is het wel de vrijheid die voor jou op dat moment mogelijk is om te denken.

Soms weet ik eerst niet wàt ik beleef, welke helderheid ik kan ervaren/ervaar:

         Hét duidde

Foto: Helma Ketelaar

Blind

Merkte ik niet

Dat ik zag

Wat me duidde

Me duidde

Me deed voelen

Als ik lef had

En zag

Blind merkte ik niet

Dat ik het zag

Het was donker

Stil

 

Zo stil

Werd het in mij

Én donker

Want ik wist

Blind zag ik niet

In het stille donker

Dat ik het zag

Dat ik het wist

************************

En dan .... die nacht waarop het voorgevoel, dat ik niet kon duiden zo helder en tot onontkoombaar inzicht verwordt. De nacht waarop (on)gewenst alle puzzelstukjes in elkaar vallen:

Journaal – Sport – Journaal

Foto: Helma Ketelaar

Wakker, zooooooooo wakker

Getorpedeerd door een Gevoel

Dat ik een soort van had verwacht

Sport – Journaal – Sport

Hier is Het

NU, in deze N A C H T

Journaal – Sport – Journaal

Dat ik KAN denken

HIERBIJ kan Denken

Wat ik al niet bedacht heb!

Sport – Journaal –Sport

Niet wilde Denken

Nu wel moet Denken

Anders, is het te laat

Journaal – Sport – Journaal

Kijken, … ff kijken

Naar boven gelopen ……

IK DENK Alleen ……

Sport – Journaal –Sport

Breek IK dit op?

Óf, Word IK Gebroken?

Straks … is … HET ... Gebroken

Journaal – Sport – Journaal

Denkend in S T I L T E

NIET meer Voelend

Vormt het P L A N

Sport – Journaal –Sport

Licht

Plan

Gaan

Journaal – Sport – Journaal

************************

Niet lang daarna kwam een nacht, die ik niet wilde beleven. Niet wil herbeleven. 

Toch kwam die nacht me recent door mijn eigen gedicht in een heel ander daglicht te staan. Vanuit de ene pijn werd de andere pijn, maar welk leven is zonder pijn, helder. Die nacht draagt meer dan ik eerder dacht, of kon denken, de bevestiging van de duiding van het eerste gedicht. 

Dit verband zag ik pas deze nacht..... 

Dat is de waarde van blijven denken, ervaren en voelen:

Waardeloos machteloos

Eindeloos

Wachten

Parkeergarage

……… Want binnen ………

Telefoon

Pijn, zorg

GELUID …… Alleen

Vervanging

Foto: Helma Ketelaar

Angst

Alsmaar GELUID

INDRINGEND

Diep, DIEp, DIEP

Kán dit Geluid bestaan?

IS DIT wat er IS?

Wat er KOMT?

W A T   W O R D T  D I T?

STILTE… waar zoveel drukte was

IJZIGE STILTE

ALLEN impressed

Van GELUID, Gevoel

NIETS kunnen DOEN

Er ZIJN

NIETS kunnen DOEN

Er ZIJN

Elk jaar opnieuw

DIE AUGUSTUSNACHT

Overval

P I J N

G E L U I D

ZORG

Alleen

ZOOOOOOO ……. A L L E E N….

Toch Impressed

W E E R      VOORTG A A N

************************

Na de nacht kan er weer licht komen, zijn en schijnen. 

Gedachten, gevoelens en ervaringen worden door het licht, soms na jaren, verder verlicht, geordend. Zij worden soms in verkeerd, soms in bruikbaar leefbaar verband gebracht.

Zoals deze nacht mij deze, voor mij waardevolle, helderheid bood. 

Dít voor mij nu nieuwe, leefbare verband.

Foto: Helma Ketelaar

Vanuit vernieuwde, verrijkte gevoelens en inzicht van start deze dag.