zaterdag 29 augustus 2020

"We" deugen!

Hoe mooi is het, wanneer een gestudeerd mens als Rutger Bregman eerst jaren peinst over het idee "de meeste mensen deugen" en ons daarna trakteert op een boek met de titel "De meeste mensen deugen". Een boek, waarin niet zomaar wat gesteld wordt. Het is hartverwarmend, uitnodigend om te lezen, ogen openend en breed en degelijk onderbouwd.

Het is een boek waar jarenlang met hart, hoofd en ziel aangewerkt is. Dit deed Rutger Bregman aan de ene kant om te ontdekken of het algemene mensbeeld in onze wereld wel juist is en aan de andere kant om ons vanuit veel en divers onderzoek mee te nemen in zijn idee "de meeste mensen deugen".
Een boek, dat niet alleen degelijk is, maar heel knap in deze degelijkheid de lezer pakt en meeneemt, ruim 400 pagina's lang. Normaal schrijf ik "mij meeneemt" inmiddels weet ik, dat ik van dit boek zeker kan zeggen "de lezer meeneemt". Het boek is al vaak gelezen en zal zonder twijfel nog meer gelezen worden.

Foto Helma Ketelaar

Door te werken vanuit onder meer de wetenschappelijke inzichten van de filosofie en psychologie, de geschiedenis te analyseren en dit te combineren met persoonlijke geschiedenissen van diverse mensen heeft dit werk in mijn ogen een bijzondere waarde. Met genoegen las ik ook de openheid tijdens het schrijven van Rutger Bregman, die zichzelf gedurende het uitwerken van zijn ontdekkingen, verkregen inzichten en gedachten kritisch blijft bevragen en dit met de lezer deelt.

De uitwerkingen van het gaan leren kennen van "vreemdelingen", die daarna "gewone mensen" bleken, heb ik met veel genoegen gelezen. Het is zo herkenbaar en dit kunnen we inderdaad met elkaar regelmatig anders doen. Door ons eerst te verdiepen in de ander, elkaar open of opener tegemoet te treden. Dat geeft een voedingsbodem om te bouwen aan saamhorigheid, waar feitelijk de basis voor aanwezig is; de meeste mensen blijken immers te deugen.

Wat ik wel lastig vond aan dit boek, is dat de geschiedenis nog steeds met name gekleurd wordt door mannen. Ik heb zeker de indruk, dat Rutger Bregman breed kijkt. De samenlevingen toen en nu zijn nog niet evenwichtig op dat gebied. Het motiveert mij wel om daar in mijn dagelijks leven nog alerter op te zijn en mee te bouwen aan een meer zichtbare plaats van vrouwen in onze wereld. Daar wordt ook door vele anderen aangewerkt. Nog zo niet lang geleden is in Nederland het indrukwekkende werk van Els Kloek; 1001 vrouwen verschenen en Daphne Bunskoek werkt aan een boek over vrouwelijke ontdekkingsreizigers uit de negentiende eeuw. Daar ben ik benieuwd naar.

Net als anderen kan ik niet anders dan Rutger Bregman hartelijk bedanken voor zijn indrukwekkende en motiverende werk, dat mij vraagt om het meer dan eens te lezen.


Nog niet gelezen? Kijk waar je er tijd voor kunt vrijmaken.

zondag 2 augustus 2020

"Veldgids" voor geluk

Leven doen we voor een groot deel "op onze eigen manier". Gevoed door onze omgevingen, die we tegenkomen, of opzoeken in ons leven, familie en onze eigen wijze om over de kunst van het leven na te denken en die uit te voeren.
Als je, net als ik, al langer moeder bent, mijn jong is inmiddels 36 jaar, dan krijg je voor verjaardagen wel eens cadeausuggesties, die je niet in eerste instantie verwacht, maar je ook wel nieuwsgierig maken.
Dat mijn zoon een meer sociologische en ook wel filosofische blik naar de maatschappij heeft, dat had ik wel ontdekt. Daardoor heb ik een tijdje terug, naar zijn suggestie, de Meditations van Marcus Aurelius en The prince van Niccoló Machiavelli voor hem gekocht. Die waren niet voor de boekenplank gevraagd, zal ik maar zeggen. Deze boeken werden met aandacht en tijd gelezen merkte ik.
Dat had "Sinterklaas" ook gemerkt, dus bij die cadeaus zat in datzelfde jaar het boek Letters from a stoic van Lucius Annaeus Seneca. "Sinterklaas" was wel wat gespannen of dit zelf bedachte cadeau goed was ingeschat. Nou, dat kun je wel zeggen, het was en is helemaal raak!

Wat ik merkte, was dat het niet alleen gelezen werd. Het gaf inzichten, die heel waardevol voor mijn zoon bleken en ik zag en zie, dat deze inzichten, wat er ook op zijn pad kwam en komt, hem tot steun waren en zijn. Dat maakte me nieuwsgierig. Eigenlijk is dat net zoiets als wanneer je kind een sport kiest, die jezelf nooit hebt beoefend, dan kun je daar ook benieuwd naar zijn.

Wij spraken en spreken regelmatig over zijn verkregen inzichten en ik had me al voorgenomen, om als mijn studie in deze zomer afgerond zou zijn, ik eens wat tijd zou gaan nemen, om me wat meer in deze filosofische inzichten, en zeker die van de stoïcijnen, te gaan verdiepen. Ik was benieuwd, of mij dat zou aanspreken en misschien zelfs wel tot denken zou kunnen aanzetten. Toen ik eind juni las, dat bij Ten Have De stoïcijnse gids voor geluk van Massimo Pigliucci zou verschijnen, leek me dat helemaal passen bij mijn plan om me eens wat in het stoïcijnse gedachtegoed te verdiepen.

Foto Helma Ketelaar

Ik kan niet anders zeggen, dan dit een rake keuze was en is. Pigliucci had in 2014 voor het eerst kennis gemaakt met Epictetus, een filosoof uit de eerste eeuw, die hem raakte met de woorden: 

"Eens moet ik sterven: moet het nu meteen, dan sterf ik nu. Als het straks pas moet, dan eet ik eerst iets, omdat het nu etenstijd is, en dan sterf ik daarna wel."

Deze Epictetus, wat niet eens zijn echte naam was, heeft onder meer een Handboekje (het "Encheiridion") achtergelaten. Dat handboekje, bleek Pigliucci, is door de eeuwen heen meerdere keren vertaald en heeft op verschillende momenten in onze Europese geschiedenis diverse leiders beïnvloed in hun denkwijzen. Het is ook in de zeventiende eeuw in het Chinees vertaald.

Het enthousiasme voor deze ontdekking van Pigliucci heeft geresulteerd in De stoïcijnse gids voor geluk.
Persoonlijk ben ik de auteur daar dankbaar voor. Wat een overzichtelijk, enthousiast en inzichtelijk geschreven werk.
Met na de persoonlijke inleiding een heldere opzet, feitelijk een leeswijzer, voor het zakboekje, dat naar mijn idee passend is voor mensen die kennismaken met het stoïcijnse gedachtegoed, als ook voor hen, die daar al meer bekend mee zijn.

Voor mij als beginner waren de inleidingen tot het stoïcisme en de filosofie van Epictetus welkom en zeker delen, die ik nog eens rustig stap voor stap ga nalezen.

De kern van De stoïcijnse gids voor geluk, de veldgids zelf, zoals Pigliucci dat noemt, kan ook prima gelezen worden, heb ik gemerkt, door hen die net als ik voor het eerst kennis maken met het stoïcisme. Het zijn 53 paragrafen, die wat mij betreft stuk voor stuk bruikbare denkvoer bevatten. Paragrafen, die Pigliucci in de lijn en volgorde van Epictetus heeft opgenomen. De auteur heeft ze van woorden uit deze tijd en ook voor ons herkenbare voorbeelden voorzien. Achter in het zakboekje zit een helder overzicht per paragraaf hoe hij de paragrafen op basis van Epictetus Handboekje heeft aangepakt. Voor mij nu vooral wel overzichtelijk, maar verder niet te duiden. Voor de meer ervaren stoïcijnen prettige achtergrondinformatie verwacht ik.

Als je net als ik wel interesse hebt, maar nog niet zoveel van stoicijnen weet, ben je misschien wel benieuwd naar zo'n paragraaf. In het onderdeel "Inzicht verwerven in je verlangens en aversies: je vermoedelijke misplaatste verlangens en aversies bijsturen", staat op pagina 73 paragraaf 27:

"NIETS IN DE WERELD IS SLECHT, en trouwens ook niet goed. Het is aan ons om te beslissen hoe we omgaan met wat er op ons pad komt". 

Ik weet niet wat dit met de lezers van deze blog doet; deze paragraaf heeft mij op vele manieren aan het denken gezet en als ik niet oplet, komt deze blog niet af, omdat ik weer verder denk...

Kortom: dankzij de interesse van mijn zoon, Pigliucci, Epictetus en uitgeverij Ten Have heb ik een zakboekje leren kennen, wat inderdaad een zakboekje voor mij wordt. Het heeft een prettig formaat en een mij welkome harde kaft. De stoïcijnse gids voor geluk zal ik nog vaak openslaan en om er weer eens én nog eens in te lezen. De inhoud gaat me nog vele overpeinzingen geven, die bijdragen aan het vormen van mijn beeld hoe ik mijn verdere leven ga oppakken.

Lijkt je dat ook wat? Als voormalig uitgever kan ik het niet laten, je van de precieze gegevens van deze uitgave te voorzien:

Massimo Pigliucci
Taal: Nederlands
ISBN: 9789025908607
Pagina's: 120
Publicatiedatum: 30-06-2020
Uitgever: Ten Have

Veel leesplezier en meer gewenst!





zaterdag 18 juli 2020

Ik wandel mij een helder hoofd

De behoefte om te wandelen komt bij mij al een behoorlijk aantal maanden diep van binnenuit. Op gegeven moment krijg ik gewoon het gevoel: "Ik moet naar buiten, wandelen".

Doordat dit nu al bijna driekwart jaar zo is, heeft het wandelen een logische plaats in mijn leven gekregen. Het is ook wel fijn om te doen en sinds de coronatijd er is, beduidend fijner dan daarvoor.

Ik wandel dan graag gewoon door mijn dorp. Nou is het dorp, Hilversum, waar ik woon best wel groot en nogal ruim opgezet. Er zijn van allerlei typen parken, wijken en buurten en zo nu en dan combineer ik het wandelen met iets nuttigs. Dan gaat de rugzak om.

Na iedere wandeling voel ik heel goed hoe heilzaam het wandelen is voor mijn (goed) herstellende hersenschuddingshoofd.

Daarom heb ik begin februari het artikel in Trouw over Shane O'Mara ook met veel genoegen en herkenning gelezen. Het artikel begint ongeveer met de zin: "Lopen bevrijdt onze geest, en sterkt ons geheugen."

Dat is precies wat ik merk nu ik sinds half november bijna dagelijks wandel. Eerder wandelde ik ook wel met enige regelmaat, maar nu ik al het goede, dat wandelen me brengt, extra bewust ervaar, laat ik het wandelen niet meer los.

"Te voet", zo heet het boek van O'Mara waar het artikel over ging. Het boek was nog interessanter dan ik eerst al had gedacht. O'Mara beschrijft vanaf de evolutie wat het voor ons mensen betekent dat we rechtop lopen; op twee benen. Hij schetst en onderbouwt hoe dit rechtop lopen onze actieradius en mogelijkheden heeft beïnvloedt.

Wandelen houdt ons aantoonbaar jong en levert ons veerkrachtige hersenen, schrijft O'Mara. Dat sluit mooi aan bij inzichten over de hersenen, die ik ook wel meegeef aan mijn studenten. Het brein is maakbaar, je kunt het trainen en goed voeden. We kunnen de hersenen door regelmatig te wandelen ook helder houden en versterken.

Foto Helma Ketelaar

Vooral buiten wandelen levert veel effect. Met meer personen wandelen heeft ook zeker waarde las, en ervaar, ik. Het alleen wandelen levert een mens dikwijls heldere gedachten en een letterlijke frisse kijk. Dat vind ik zelf ook heel waardevol.

In deze wat stillere tijd is het over het algemeen goed wandelen in mijn dorp en de andere steden en dorpen. Ik ervaar nu de waarde van een wandelbaar dorp. O'Mara heeft voor de stadsplanologen ook een tip: het woord EASE:

"Easy (gemakkelijk te belopen),
Accessible (toegankelijk voor iedereen)
Safe (veilig voor iedereen) en
Enjoyable (plezierig voor iedereen) zijn."

Als ieder nadeel dan toch zijn voordeel "heb", zoals Johan Cruijff dikwijls stelde; wat mij betreft houden we de bewandelbaarheid dan ook minimaal op dit huidige niveau. Delen we vanaf nu de steden en de dorpen meer in met oog voor het belang van een aangenaam wandelbare leefomgeving. Dan hebben we allemaal de kans om aan ons heldere hoofd te werken😉



woensdag 4 maart 2020

Vrachtwageninspiratie?

Terwijl ik vandaag in gesprek was, realiseerde ik me opeens, wat voor een mooie beweging er in het leven van mijn jong is.

In het begin van zijn leven, vanaf een paar maanden tot circa zijn 2,5de jaar woonde ons jong, met ons, in een straat waar alleen gewandeld mocht worden. Dat lijkt en is fijn en veilig.

Zo jong als hij toen was, had hij wel goed door op welke dag de vuilniswagen langskwam. Dat was indertijd een van de dagen dat ik overdag voor hem zorgde. "De "soneman"!", riep hij dan. Dan moesten we naar boven, want vanaf de eerste verdieping kon hij de "soneman" én die grote wagen zien. Natuurlijk genoot ik dan mee. Hij straalde, wees naar buiten en riep steeds weer: "De "soneman"!"

Na het wandelgebied verhuisden we naar een gezellige winkelstraat, waar zijn vader een winkel begon. Dat was anders wonen. Een snackbar als buurman! Dat was heel handig vond ons jong. Behalve de snackbar waren er overal vrachtauto's, was er dynamiek en veel drukte.

De eerste weken heeft ons jong uren vanuit de etalage, de winkel was er nog niet, naar de straat gekeken. Waar zoveel te zien was en waar ook zoveel (vracht)auto's waren.

Boodschappen doen werd een belevenis. Overal was er wat te kijken en aan te wijzen. Er ging een wereld voor ons jong open.

Recent heeft datzelfde jong, nu midden 30, voor zijn geluids- en lichtwerk een vrachtwagenrijbewijs gehaald. Dat vind ik als moeder prachtig. Voor zijn werk rijdt hij al jaren flinke bussen, maar nu is er het echte werk. De vrachtauto. De eerste ritten gingen de afgelopen weken in heftige regenbuien mét windstoten. Tegelijk kon ik me voorstellen hoe fascinerend, die ritten voor hem zijn geweest.

Mooi hoe het kan lopen .... onder de indruk van de "soneman" nu zelf achter het stuur van zo'n echte vrachtauto.
Mooi om als moeder dit soort zaken te aanschouwen.


zaterdag 7 december 2019

Kerstherinneringen

Foto: Arie Ketelaar
Familietradities  spelen een grote rol in hoe we ieder jaar weer op onze eigen manier onze eigen kerst vieren.

Doordat ik recent met mijn broer en zus door de stapels foto's van mijn moeder ben gegaan, leeft de herinnering van "onze" gezinsviering van kerst weer meer voor me.

Foto: Gini Ketelaar
Een tijdje geleden kon ik op deze viering soms wat lastiger terugkijken door de rol die het Rooms Katholieke geloof thuis bij het kerstfeest speelde. Inmiddels kan ik de herinnering aan "ons" kerstfeest thuis met een glimlach genieten.

Mijn ouders wisten er thuis, naast de kerk en het altijd grote feest bij mijn opa en oma van moeders kant (vanaf mijn 8ste alleen oma), een sfeervol feest van te maken.

Foto: Gini Ketelaar
Natuurlijk waren we op ons kerstbest gekleed en werd er gezongen én gebeden. 
's Avonds gingen we schoon gewassen in een verse flanellen pyjama op de knietjes voor de kerststal.
Omstebeurt mochten we dan de kaarsjes bij het door mijn vader gemaakte kerststalletje uitblazen.


Foto: Gini Ketelaar
Dit feest ging door tot en met Driekoningen. Die drie koningen legden ook vanaf de kerst tot 6 januari een hele reis door onze woonkamer naar het kerststalletje af.

Op Driekoningen was er een pudding met één boon. Wie die boon had, was de koning. Én die koning werd gekroond. Op de avond van Driekoningen was de koning de baas.

Nog altijd plaats ik met liefde de door mijn vader gemaakte kerststal in mijn woonkamer. 
Over een boom loop ik dit jaar nog te peinzen. Daar leg ik maandag een ei over. 

Foto: Helma Ketelaar
Die kerststal van mijn vader mét de beeldjes van mijn moeder zal dit jaar weer stralen in mijn woonkamer. 
Én de koningen reizen er weer, net als "thuis", van de kerst tot en met 6 januari naar de kerststal.

Van sommige tradities kom en wil ik nu eenmaal niet af :-)


Ik wens een ieder passende, verwarmende kerstdagen
én  
Vrede op aarde



vrijdag 1 november 2019

Tijdens Allerzielen....., wat een timing

Foto Gijs Oomkes
10 jaar terug
wat was je blij
om via de Loodijk
over de Vechtbrug
naar Weesp
naar je vriendin
te gaan.

Vol verrukking
keek je naar het water
dat vanaf je jeugd
je zo bekend was
waarop je de doerak
nog bijna vol verbazing
het riet instuurde.

Wat straalde je
op de verjaardag
bij je vrienden
na zo'n wonderlijke tijd
en je zo onverwachte,
door hoe het met je was,
verhuizing uit Weesp.

Je werd
zo hartelijk ontvangen
alsof je gewoon
er wekelijks nog
op de koffie
was geweest
gezellig en warm.

Foto Helma Ketelaar

De dag erna
was je om half 5
best moe
logisch, dacht ik
we spraken je
die middag/avond
nog alle drie.

De verzorging
je uitzicht
je nieuwe meubels
je nieuwe vriendinnen
je was er thuis
gaf je 's avonds aan
in de Egelantier.

Toen kwam
waarvan we wisten
dat het kon komen
in de vorm
die als het dan moest
jouw voorkeur had .....
het was raak.

Jij hebt er weinig
weet van gehad
vertelden ze me
je was rustig
de tv ging niet uit
tot toen ....
jij ging....

Foto Helma Ketelaar
10 jaar terug
in de nacht
van Allerzielen
ongelooflijk
raak getimed
rust zacht lieverd
en van harte bedankt ....

Foto Arie Ketelaar


donderdag 24 oktober 2019

Verwarren, gedachten, voelen, verwarren, weten

Foto Helma Ketelaar
Vandaag ben ik verward
Ik start vandaag mijn vandaag
Fit én met kolkende gedachten

Gisteren voelde ik wat ik moest doen
Mijn gisteren leerde mij recent
De waarde van mijn gevoel

 

Foto Helma Ketelaar

Vandaag verwart mijn gevoel mijn vandaag
Ik start vandaag in vertrouwen
Dat ik op een vandaag weet....